22 lutego 2026 roku byliśmy po raz kolejny pod pomnikiem Fryderyka Chopina w Wiedniu. 22 lutego to data szczególna, choć owiana historyczną zagadką. Choć w metryce chrztu widnieje 22 lutego, sam Fryderyk Chopin oraz jego rodzina za dzień urodzin uznawali 1 marca. Ta dwuznaczność sprawia, że świętowanie „urodzin geniusza” w Polsce często trwa cały tydzień.
Dla Polaków Chopin to postać fundamentalna, która wykracza poza ramy samej muzyki. Chopin to symbol patriotyzmu. Tworzył na emigracji w czasie zaborów, przemycając w swoich mazurkach i polonezach „armaty ukryte w kwiatach”, co czyni go duchowym ambasadorem polskości. To także ikona kultury. Jest najbardziej rozpoznawalnym polskim kompozytorem na świecie, a Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina to jedno z najbardziej prestiżowych wydarzeń muzycznych globu. Jego muzyka jest dla wielu Polaków definicją „polskiej duszy” – pełnej melancholii (słynny żal), ale i buntowniczej energii.
Pomnik Fryderyka Chopina w Wiedniu, znany pod nazwą „La Note Bleue” (Błękitna Nuta), to nowoczesna rzeźba upamiętniająca pobyt kompozytora w stolicy Austrii. Wykonana z brązu. Ma około 2,4 metra wysokości. Inicjatorem było Międzynarodowe Towarzystwo Chopinowskie w Wiedniu. W bryle rzeźby wycięto prostokątne otwory, które mają przypominać klawisze fortepianu. Pozwalają one jednocześnie na oglądanie parkowego krajobrazu, w tym pobliskiego stawu. Białe i czarne klawisze fortepianu widoczną są także na powierzchni na, której stoi pomnik. Zza głowy Chopina „wylatuje” duża, geometryczna forma przedstawiająca ptaka, symbolizującą swobodę i twórczą inspirację.
Pomnik znajduje się w zachodniej części parku Schweizergarten (3. dzielnica Wiednia), w pobliżu stawu. Pomnik został zaprojektowany przez znanego polsko-włoskiego rzeźbiarza Krzysztofa M. Bednarskiego. Jego uroczyste odsłonięcie miało miejsce 25 listopada 2010 roku, w roku jubileuszu 200-lecia urodzin artysty. Nazwa i forma nawiązują do metaforycznej „błękitnej nuty” – określenia używanego przez George Sand na opisanie mistycyzmu i nastroju muzyki Chopina. Rzeźba przedstawia profil kompozytora oraz lecącego ptaka. Jest to dar narodu polskiego (ufundowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego) dla miasta Wiednia. Upamiętnia on okresy, w których Chopin mieszkał w tym mieście (lata 1829 i 1830–1831).
Powstanie pomnika wiąże się bezpośrednio z pobytami Fryderyka Chopina w Wiedniu. Młody artysta przebywał tu łącznie około dziewięciu miesięcy w latach 1829-1831. W czasie swoich wizyt w Wiedniu Chopin mieszkał przy Kohlmarkt 9 (1. dzielnica Wiednia) w samym sercu Wiednia, przy jednej z najbardziej reprezentacyjnych ulic łączących plac Michaelerplatz z Grabenem. To bez wątpienia najważniejszy adres związany z Chopinem w Wiedniu. Znajduje się tam tablica pamiątkowa upamiętniająca pobyt kompozytora. Została odsłonięta 17 października 1950 roku, w rocznicę śmierci Chopina, a na inskrypcji czytamy:
Fryderyk Chopin
1810–1849
mieszkał od listopada 1830 do lipca 1831
na IV piętrze domu Kohlmarkt 9,
który stał w tym miejscu do 1900 roku
Austriacko-Polskie Towarzystwo
17 października 1950
W Wiedniu znajduje się jeszcze druga tablica upamiętniająca pobyt Fryderyka Chopina. Znajduje się ona na Chopinhof (2. dzielnica Wiednia) Am Tabor 1-3, Taborstraße 82-88, Trunnerstraße 2, osiedlu mieszkaniowym wybudowanym w latach 1957-1959, a nazwanym tak (17 lutego 1960 r. przez Komisję Kultury Rady Miejskiej) na cześć Fryderyka Chopina.
Inskrypcje trzech tablic w języku niemieckim to:
Chopinhof
Kompleks mieszkaniowy miasta Wiednia
wybudowany w latach 1957-1959
Kompleks mieszkaniowy miasta Wiednia
został w 1960 roku z okazji 150 rocznicy urodzin nazwany imieniem
słynnego polskiego kompozytora Fryderyka Chopina
W 2023 roku doszło w Wiedniu, w parku Schweizergarten do zbezczeszczenia pomnika Fryderyka Chopina, La Note Bleue” (Błękitna Nuta).
Mimo poinformowania stosownych organów przez jednego z wiedeńskich działaczy polonijnych, graffiti nie zostało usunięte przez wiele miesięcy. Usunęliśmy je dopiero my, przywracając pierwotny wygląd i powagę pomnikowi.
Warto zaznaczyć, że parkiem Schweizergarten w Wiedniu zarządza miasto Wiedeń poprzez swój wyspecjalizowany wydział ds. ogrodnictwa miejskiego – Wiener Stadtgärten (MA 42). Ten oddział wiedeńskiego magistratu nie zrobił nic, choć akty wandalizmu usuwane są bardzo szybko. Wydział ten odpowiada za utrzymanie zieleni, infrastrukturę (place zabaw, fontanny) oraz czystość na terenie parku. Schweizergarten, położony w 3. dzielnicy (Landstraße), jest jednym z najważniejszych miejskich terenów rekreacyjnych, sąsiadującym z Muzeum Belvedere 21 oraz kompleksem pałacowym Belvedere.
W Wiedniu działa Międzynarodowe Towarzystwo Chopinowskie (Internationale Chopin-Gesellschaft in Wien), które jest kluczową organizacją dbającą o dziedzictwo kompozytora w Austrii. Chociaż fizyczną opiekę nad pomnikiem w Schweizergarten sprawują służby miejskie (MA 42 i MA 7 (wydział zajmujący się kulturą, nauką oraz ochroną zabytków). Towarzystwo odgrywa istotną rolę w promowaniu tego miejsca i organizowaniu wydarzeń kulturalnych. Towarzystwo także nie zadbało o likwidację graffiti.
Wiedeń, luty 2026
Anna Skoczylas i Janusz Panak
