W dniu 2 kwietnia 2026 roku przedstawiciele Zarządu i Rady Polskiej Fundacji Nauki, Kultury i Sztuki z Warszawy, Anna Skoczylas i Janusz Panak zapalili „Znicz Pamięci” pod pomnikiem Fryderyka Chopina w Szanghaju. Oddaliśmy hołd doskonale znanemu w Chinach kompozytorowi i pianiście. Chińczycy postrzegają Fryderyka Chopina nie tylko jako wybitnego kompozytora, ale przede wszystkim jako „poetę fortepianu”, którego duchowa i estetyczna wrażliwość głęboko rezonuje z chińską kulturą. Jest on powszechnie podziwiany za swoje patriotyczne uczucia, a jego muzyka odgrywa kluczową rolę w systemie edukacji muzycznej oraz w kulturze popularnej w Chinach. Chińscy odbiorcy odnajdują w delikatnej, melodyjnej i pełnej niuansów muzyce Chopina cechy bliskie rodzimej poezji i malarstwu. W swoich dziełach łączy melancholię z głębokim patriotyzmem. Dla Chińczyków biografia Chopina – geniusza zmuszonego do opuszczenia ojczyzny i tworzącego z dala od Polski, którą rozpaczliwie kochał – jest niezwykle poruszająca. Ten aspekt jest szczególnie eksponowany w oficjalnym dyskursie i mediach.
Fryderyk Chopin nie miał bezpośrednich związków z Chinami za swojego życia. Nigdy tam nie był, a w XIX wieku europejska muzyka klasyczna była w Państwie Środka praktycznie nieznana.
Współcześnie jednak istnieje ogromna, niemal kultowa więź między Chinami a twórczością Chopina. Polski kompozytor jest tam jednym z najbardziej szanowanych i uwielbianych artystów z kręgu kultury zachodniej.
Powody i przejawy tej fascynacji układają się w kilka bardzo konkretnych obszarów: W Chinach na fortepianie gra obecnie około 30-40 milionów dzieci. Chińscy pianiści od dekad należą do ścisłej czołówki Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Są to pianiści zamieszkali w Chinach ale także w wielu innych krajach. Chińczycy odnaleźli w biografii i muzyce Chopina wątki bardzo bliskie ich własnej wrażliwości, patriotyzmowi i nostalgii. Tradycyjna muzyka chińska opiera się na dominacji pięknej, śpiewnej melodii. Wyjątkowa kantylena (melodyjność) Chopina idealnie trafiła w chiński gust estetyczny. Dla przeciętnego mieszkańca Chin Polska kojarzy się przede wszystkim jako „ojczyzna Chopina”.
Metalowy Koń a osobowość Fryderyka Chopina
Pod pomnikiem oprócz „Znicza Pamięci” od Polskiej Fundacji Nauki, Kultury i Sztuki postawiliśmy miniaturkę Ognistego Konia, gdyż Fryderyk Chopin urodził się w chińskim znaku Konia. Od 17 lutego 2026 roku znajdujemy się w roku Ognistego Konia. Zgodnie z chińskim kalendarzem księżycowym ten wyjątkowy rok potrwa do 5 lutego 2027 roku. Tegoroczne zjawisko jest niezwykle rzadkie, ponieważ ta konkretna kombinacja znaku i żywiołu powraca dokładnie co 60 lat. Poprzednim razem rok Ognistego Konia przypadał na 1966 rok. Fryderyk Chopin urodził się w roku 1810. Chiński Rok Konia rozpoczął się wówczas 4 lutego 1810 roku i trwał do 23 stycznia 1811 roku. Tradycyjnie przypisuje się mu żywioł Metalu, co oznacza, że Fryderyk Chopin urodził się pod rzadkim i szlachetnym wpływem Metalowego Konia. Osoby urodzone w roku Metalowego Konia (1810) łączą w sobie dynamiczną naturę Konia z niezłomnością przypisywaną żywiołowi Metalu.
Główne cechy charakteru
- Niezależność – chorobliwa wręcz potrzeba wolności i podążania własnymi ścieżkami.
- Pasja i upór – Metal nadaje Koniowi ogromną determinację w dążeniu do celu.
- Artystyczna dusza – konie bywają niezwykle wrażliwe na piękno i sztukę.
- Brak cierpliwości – trudność w znoszeniu rutyny oraz skłonność do gwałtownych emocji.
- Wysokie ambicje – nieustanne poszukiwanie doskonałości w swojej dziedzinie.
Metalowy Koń a osobowość Chopina
Wielu astrologów i biografów widzi bezpośrednie przełożenie tych cech na życie kompozytora. Koń to znak ludzi błyskotliwych, pełnych wdzięku, ale też wewnętrznie niespokojnych. Chopin, mimo fizycznej kruchości, posiadał żelazną (metalową) dyscyplinę twórczą i bezkompromisowo dążył do perfekcji w swojej muzyce.
Główna różnica między Metalowym a Ognistym Koniem tkwi w sposobie ukierunkowania energii oraz w poziomie emocjonalnej stabilności. Podczas gdy Metalowy Koń jest zdyscyplinowanym i dumnym perfekcjonistą, Ognisty Koń to nieokiełznany wulkan energii, uchodzący za najbardziej ekstremalny znak w całym zodiaku.
Pomnik Chopina w Szanghaju
Pomnik Chopina w Szanghaju jest najwyższym na świecie pomnikiem Fryderyka Chopina. Odsłonięty został 3 marca 2007 r. w parku Zhong Shan, im. dr. Sun Yat-sena w Szanghaju. Monument mierzy 6 m, a wraz z cokołem osiąga 7 metrów, dzięki czemu jest nieznacznie wyższy niż Pomnik Chopina w Łazienkach.
Park Zhong Shan im. dr Sun Yat sena w Szanghaju. Zajmujący powierzchnię około 200 000 metrów kwadratowych jest jednym z największych i najpiękniejszych parków w Szanghaju. Na terenie parku znajduje się wiele atrakcji: zbiorniki wodne, restauracja, miejsca wypoczynku i rekreacji. Parki miejskie w Chinach to niezwykle ważne miejsca, które dają szansę na codzienny kontakt z naturą bez wyjeżdżania z miasta. Każdego dnia odwiedza je mnóstwo osób – od spacerowiczów i ćwiczących Tai Chi dbających o formę, po rodziny szukające bezpiecznej przestrzeni do zabawy.
Lokalizacja: ul. Changning 780, dzielnica Changning, Szanghaj, Chiny
Zhong Shan Park z adresem:
上海中山公园
780 Changning Rd, Changning District, Shanghai, Chiny, 200050
Pomnik Fryderyka Chopina z adresem po chińsku:
弗雷德里克·肖邦像
Chiny, 780, 中山公园内780号CN 上海市 长宁区 长宁路 邮政编码: 200050
Współrzędne do pomnika Chopina w parku Zhong Shan: (31°13’26.3″N 121°24’59.5″E)
Dojazd metrem:
Dojechać można jedną z trzech linii: jasnozieloną linią 2, granatową linią 4 albo żółtą linią 3.
Dojeżdżamy do stacji: Zhongshan Park i kierujemy się do wyjścia: Zhongshan Park, Changning Rd. My jechaliśmy z Nanjing Rd linią 2 bez przesiadek.
Po wyjściu z metra i przejściu ulicy Changning Rd, mamy do parku ok 100 m.
Przy głównym wejściu znajduje się plan Parku Zhong Shan na którym widać największą zieloną łąkę, gdzie w prawym górnym rogu znajduje się pomnik Fryderyka Chopina (ciemny trapez na tle większego jasnego, prostokątnego cokołu). Na terenie parku znajdują się drogowskazy kierujące do pomnika.
Monitoring pomnika Fryderyka Chopina w Szanghaju
Park Zhong Shan oraz naturalnie pomnik Chopina objęte są, tak jak wszystko w Chinach monitoringiem. Dla turystów stwarza to duży komfort bezpieczeństwa. Chodziliśmy do późnych godzin nocnych po centach miast i po odludnych parkach. Chińczycy muszą żyć i zmagać się z systemem pełnej kontroli i inwigilacji. System Zaufania Społecznego (Social Credit System) powoduje, że wszystkie zachowania są rejestrowane. Chiny stworzyły najbardziej zaawansowany na świecie system cyfrowego nadzoru, oparty na sieci ponad 200 milionów kamer (systemy Skynet i Sharp Eyes). Dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji i technologii rozpoznawania twarzy, władze są w stanie w czasie rzeczywistym identyfikować przechodniów, monitorować ich ruchy, a nawet analizować emocje czy sposób chodzenia. System Skynet koncentruje się na miastach, z kolei program Sharp Eyes (Xueliang) przenosi inwigilację na wieś, angażując mieszkańców do monitorowania sąsiadów przez domowe odbiorniki TV i smartfony. Technologia ta pozwala zidentyfikować osobę z odległości do 50 metrów, nawet jeśli ma zakrytą twarz lub stoi tyłem, analizując specyficzny sposób poruszania się i postawę. Testowane są algorytmy rozpoznające stany emocjonalne (stres, gniew, niepokój), co ma służyć tzw. „predykcyjnej policji” do typowania potencjalnych przestępców, zanim podejmą działanie. Wszystkie nagrania są przesyłane do ogromnych baz danych w chmurze, gdzie sztuczna inteligencja łączy je z danymi medycznymi, bankowymi i aktywnością w Internecie (np. na platformach typu WeChat). WeChat to chińska wersja Facebooka, poszerzona o masę dodatkowych funkcji wykorzystywanych do płacenia, zamawiania taksówek, skanowania kodów QR, zakupów etc.. Korzystają z tego systemu wszyscy na swoich smartfonach od dzieci po seniorów. Platformy mediów społecznościowych, YouTube jak i Google są w Chinach zablokowane. Nawet hotelowe hasła do wifi przypięte są do konkretnego pokoju, aby można było skontrolować ruchy w Internecie, a władze mają prawo do kontroli urządzeń elektronicznych na granicach pod kątem „nielegalnych treści”.
Droga do pomnika Chopina
Inicjatorami idei powstania pomnika Fryderyka Chopina byli: Yu Jian Er, chiński przedsiębiorca z polskim obywatelstwem, prezes Stowarzyszenia Chińskiego w Polsce, dyrektor firmy Ming Hoong Development Poland w Warszawie, oraz Marek Niewiarowski, sekretarz generalny Międzynarodowej Federacji im. Fryderyka Chopina w Warszawie, a przewodniczącym komitetu budowy pomnika został dr Zdzisław Góralczyk, były ambasador Polski w Chinach.
Autorem projektu została mieszkająca obecnie w Polsce chińska artystka pani Lu Pin, absolwentka Szanghajskiej Wyższej Szkoły Publikacji i Wydawnictw oraz Wydziału Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (uzyskany dyplom z wyróżnieniem u dziekana Wydziału Rzeźby – pana prof. Janusza Pastwy). Zarówno pan Yu Jian Er, jak i pani Lu Pin pochodzą z Szanghaju. Artystka Lu Pin, Chinka urodzona w 1972 roku w Szanghaju, nadal mieszka w Polsce, odkąd ponad dziesięć lat temu zaprosiło ją do naszego kraju Centrum Animacji Kultury. Jej rzeźby są częścią stałych kolekcji wielu muzeów, m.in. w Korei i Kanadzie. Jej ulubioną formą jest rzeźba monumentalna.
Projekt pomnika wykonany przez panią Lu Pin został zatwierdzony przez Biuro ds. Kultury Urzędu Dzielnicy Changning w Szanghaju. W realizację projektu, jako społeczne organizacje wspierające tę koncepcję, włączyły się: Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Chińskiej, Towarzystwo im. Fryderyka Chopina, Międzynarodowa Fundacja im. Fryderyka Chopina, firma ZAK System – Reklamowy Dom Produkcyjny.
Pomnik odlany z brązu w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych został następnie przetransportowany do Gdyni, stamtąd do Szczecina, aby dalej drogą morską dostać się do eleganckiej dzielnicy Szanghaju i stanąć w parku Zhong Shan im. dr. Sun Yat sena. Miedź dostarczył KGHM Polska Miedź. Do Chin dostarczyła go firma Chipolbrok. Monument o wysokości 6 metrów ( wraz z cokołem 7 metrów ) waży ponad dwie i pół tony.
Odsłonięcie pomnika Chopina w Szanghaju
Dnia 3 marca 2007 roku polski wiceminister kultury Krzysztof Olendzki dokonał odsłonięcia pomnika. Przy tej wyjątkowej okazji odbył się też uroczysty koncert. Na ceremonii zjawiły się oficjalne delegacje Chin i Polski oraz wystąpili znakomici pianiści – Piotr Paleczny i Xu Zhong , jeden z najbardziej znanych chińskich pianistów i dyrygentów na świecie. W Shanghai Concert Hall Piotr Paleczny wykonał z kwartetem Filharmonii Szanghajskiej kameralną wersję Koncertu fortepianowego f-moll Chopina.
Najbardziej widowiskową atrakcją była grupa chińskich muzyków amatorów, którzy zasiedli za ponad 70 pianinami i fortepianami ustawionymi na łące w środku parku, u stóp Chopina. Najmłodszy z pianistów miał cztery lata, najstarszy – ponad 70.
źródło: http://szymczyk.foxnet.pl/blog/
W czasie uroczystości Lu Pin – autorka pomnika – została udekorowana przez polskie władze Brązowym Medalem “Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W roku 2008 otrzymała od polskiego Ministra Spraw Zagranicznych dyplom za wybitne osiągnięcia w dziedzinie promocji kultury polskiej na świecie.
źródło: http://szymczyk.foxnet.pl/blog/
W 2008 roku, 29 marca odsłonięto w Pekinie, w Centrum Kultury Chaoyang pomniejszoną, wierną kopię pomnika szanghajskiego jej autorstwa. Nie udało nam się niestety znaleźć adresu i jednoznacznie potwierdzić, czy jest to centrum kultury czy park o podobnej nazwie! Centrum Kultury Dzielnicy Chaoyang nie znajduje się na terenie Parku Chaoyang. Choć obie lokalizacje leżą w tej samej dzielnicy Pekinu (Chaoyang) i mają zbliżone nazwy, są od siebie oddalone.
„Art Space” China Shanghai International Arts Festival (CSIAF)
Koncepcja „teatru bez ścian” (ang. theater without walls) realizowana przy pomniku Chopina w Szanghaju to jeden z najbardziej innowacyjnych projektów China Shanghai International Arts Festival (CSIAF). Ma on na celu demokratyzację sztuki wysokiej i jej integrację z codziennym życiem mieszkańców.
Oto kluczowe aspekty tej symboliki i jej realizacji:
Program „Art Space” – Sztuka dla Ludu
Pomnik w Parku Zhong Shan jest jedną z głównych aren programu „Art Space”, który stanowi filar CSIAF.
•Dostępność: Program ten przenosi światowej klasy występy z zamkniętych sal koncertowych (takich jak Shanghai Grand Theatre) bezpośrednio do przestrzeni publicznych, parków i dzielnic handlowych.
•Brak barier: Dzięki temu muzyka Chopina staje się dostępna dla każdego przechodnia, co znosi elitarną barierę finansową i społeczną tradycyjnej opery czy filharmonii.
Praktyczna realizacja: „Koncerty w Ogrodzie”
Przy pomniku regularnie odbywa się szanghajska wersja „Koncertów Chopinowskich”, wzorowana na tych z warszawskich Łazienek. Są one kluczowym elementem budowania wizerunku Szanghaju jako „miasta sztuki”, gdzie wysoka kultura jest obecna „na wyciągnięcie ręki”.
Art Space (Październik/Listopad 2026): W ramach 25. edycji festiwalu, pod pomnikiem odbywają się bezpłatne koncerty w formule „teatru bez ścian”. Dokładne daty dziennej rozpiski zostaną ogłoszone przez organizatorów (CSIAF) późnym latem 2026 roku.
Shanghai Chopin International Piano Arts Week: Zazwyczaj odbywa się w listopadzie, oferując kulminację występów gwiazd światowego formatu.
„Art Space” China Shanghai International Arts Festival (CSIAF)
Address: No.101，South Chengdu Road，Huangpu District，Shanghai，China
Email: info@artsbird.com
Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina
Dla Chińczyków Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina to absolutny szczyt prestiżu i najważniejsze wydarzenie w świecie muzyki klasycznej. Sukces w Warszawie traktowany jest tam niemal na równi ze zdobyciem złotego medalu olimpijskiego, co przekłada się na status bohatera narodowego (jak w przypadku Yundi Li).
Zainteresowanie konkursem w Chinach jest masowe – śledzą go miliony ludzi, a dla tamtejszych młodych pianistów stanowi on główną motywację do morderczej pracy. Chopin jest w Chinach uwielbiany, ponieważ jego muzyka, pełna melancholii i emocji, wykazuje dużą wrażliwość bliską tradycyjnej estetyce chińskiej.
Chińscy pianiści od lat dominują na liście laureatów, co tylko potwierdza ich niezwykłą estymę dla tego konkursu. W ostatniej, XIX edycji (2025), chińskie talenty odniosły spektakularny sukces:
Zitong Wang – zdobyła III nagrodę (brązowy medal) oraz nagrodę za najlepsze wykonanie sonaty.
Tianyao Lyu – zajęła IV miejsce (ex aequo) i otrzymała nagrodę za najlepsze wykonanie koncertu.
Li Tianyou – został wyróżniony za najlepsze wykonanie poloneza.
Eric Lu – zwycięzca tegorocznej edycji (I nagroda), jest pianistą pochodzenia chińskiego reprezentującym USA.
Warto wspomnieć o wcześniejszych, historycznych sukcesach, które ukształtowały dzisiejszą „Chopinomanię” w Chinach:
Yundi Li (2000) – jako pierwszy Chińczyk w historii zdobył I nagrodę, stając się w kraju ikoną popkultury.
Bruce Liu (2021) – zwycięzca poprzedniej edycji, Kanadyjczyk o chińskich korzeniach, którego wygrana odbiła się szerokim echem w mediach społecznościowych w Chinach.
Hao Rao (2021) – był finalistą XVIII edycji, budząc ogromne emocje jako jeden z najmłodszych uczestników. A w 1955 roku: 傅聪 (Fù Cōng) zdobywa III nagrodę, stając się pierwszą gwiazdą chińskiej pianistyki na świecie.
Ambasador Lu Shan udzielił wywiadu Polskiej Agencji Prasowej – 27.10.2025
24 października Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w Polsce i Ambasada Chin w Polsce wspólnie zorganizowały koncert fortepianowy pt. Pieśń Chopina – więź chińsko-polska, w którym wystąpili chińscy i polscy uczestnicy Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
Po koncercie Ambasador Lu Shan udzielił wywiadu Polskiej Agencji Prasowej. Stwierdził, że Konkurs Chopinowski to nie tylko okno na polską kulturę i ducha narodowego, ale także ważna platforma wymiany kulturalnej między Chinami a Polską. W tym roku do konkursu głównego zakwalifikowała się rekordowa liczba 32 chińskich uczestników. Ci młodzi i energiczni ludzie wnoszą do Polski chińską przyjaźń i ucieleśniają chińskie rozumienie muzyki Chopina. Ich występy zostały dobrze przyjęte przez Polaków, co po raz kolejny dowodzi, że dzięki szacunkowi, zrozumieniu i tolerancji różne cywilizacje mogą osiągnąć wymianę i wzajemne uczenie się. Jesteśmy gotowi współpracować z Polską, aby tworzyć więcej możliwości, budować mosty międzyludzkie i promować wymianę kulturową między Chinami a Polską.
Wystawa „Poet of the Piano: Chopin”
W chińskim mieście Suzhou od kwietnia do czerwca 2026 roku prezentowana jest wystawa poświęcona Fryderykowi Chopinowi. Zobaczyć możemy rękopisy, rzeczy osobiste artysty oraz współczesną sztukę inspirowaną jego muzyką. Całość przybliża Chińczykom sylwetkę Chopina zarówno jako artysty jak i człowieka swojej epoki.
Ekspozycja obejmuje około 60 cennych obiektów sprowadzonych bezpośrednio z Warszawy. Wśród nich znajdują się oryginalne rękopisy muzyczne, listy kompozytora oraz przedmioty osobiste. Obrazy, akwarele i rzeźby związane z życiem Chopina i recepcją jego muzyki. Część wystawy poświęcona jest stuletniej historii Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, w tym udziałowi chińskich laureatów. Wystawa prowadzi zwiedzających przez kluczowe etapy życia artysty: od dzieciństwa w Żelazowej Woli, przez młodość w Warszawie, aż po emigrację do Paryża i pobyty w Nohant. Jej celem jest pokazanie, jak muzyka Chopina, pełna emocji i nostalgii, staje się uniwersalnym językiem łączącym ludzi niezależnie od odległości i kultury. Wystawa przygotowana we współpracy i opierająca się na artefaktach Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie.
Lokalizacja: Suzhou Museum (https://www.szmuseum.com/En/Exhibition/Details/e0d7bc8a-0d79-4cb7-87a7-ec0146768ea2) w Chinach.
Czas trwania: Od 1 kwietnia do 28 czerwca 2026 roku.
Wystawa „肖邦之心” (Xiao Bang zhi Xin – Serce Chopina)
„Serce Chopina”: Wielką symbolikę dla Chińczyków ma historia sprowadzenia serca Chopina do Warszawy. W 2024 roku w chińskim mieście Wuzhen odbyła się wystawa „肖邦之心” (Xiao Bang zhi Xin – Serce Chopina), a dyrektor Instytutu Chopina podkreślił, że dla Polaków Chopin jest kimś więcej niż Mozart dla Austriaków – jest bohaterem narodowym. Ta narracja o talencie i poświęceniu dla ojczyzny jest w Chinach niezwykle ceniona.
Braterstwo w cierpieniu: Od XIX wieku Chiny również doświadczały upokorzeń ze strony obcych mocarstw i wewnętrznych rebelii. Ta wspólna trauma narodowej udręki sprawia, że Chińczycy głęboko rozumieją emocje zawarte w takich utworach jak „Etiuda Rewolucyjna” (Op. 10 nr 12). Jest ona postrzegana jako muzyczny krzyk buntu i rozpaczy po upadku powstania listopadowego, co przywołuje skojarzenia z chińską literaturą okresu walk narodowowyzwoleńczych.
Warto tu przypomnieć: Niezwykła historia serca Fryderyka Chopina
Sprowadzenie serca Fryderyka Chopina do Warszawy to jedna z najbardziej poruszających historii w polskiej kulturze. Kompozytor, umierając w Paryżu w 1849 roku, bał się pochowania żywcem i prosił, by po śmierci otwarto jego ciało, a serce przewieziono do ukochanej ojczyzny.
Zadania tego podjęła się jego siostra, Ludwika Jędrzejewiczowa, która przewiozła serce zanurzone w słoju z koniakiem (lub spirytusem) pod suknią, aby uniknąć problemów z carską cenzurą i restrykcyjnymi przepisami sanitarnymi. Po dotarciu do Warszawy relikwia trafiła do kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu, gdzie ostatecznie spoczęła w filarze świątyni, stając się dla Polaków symbolem patriotyzmu i wiecznej więzi artysty z krajem.
W czasie II wojny światowej losy serca Chopina były dramatyczne, ale ostatecznie relikwia uniknęła zniszczenia.
Podczas powstania warszawskiego, w sierpniu 1944 roku, kościół Świętego Krzyża znalazł się na linii frontu i był zagrożony zniszczeniem. Niemiecki oficer przekonał księży, że bezcenna pamiątka może spłonąć, i urnę wydobyto z filara. Niemcy wykorzystali sytuację propagandowo – 9 września 1944 roku na Woli uroczyście przekazali urnę biskupowi Antoniemu Szlagowskiemu. Całe wydarzenie zostało sfilmowane przez ich kroniki. Biskup Szlagowski przewiózł serce do swojej letniej rezydencji w Milanówku. Tam relikwia bezpiecznie przeczekała najcięższe walki i zburzenie Warszawy, stojąc na plebanii, często na pianinie w salonie pełniącym funkcję kaplicy. Serce wróciło do zrujnowanej stolicy 17 października 1945 roku, dokładnie w 96. rocznicę śmierci kompozytora. Zostało wtedy ponownie wmurowane w filar odbudowywanego kościoła Świętego Krzyża.
W kwietniu 2014 roku, po blisko 70 latach od ostatniego wglądu, zespół naukowców pod przewodnictwem prof. Michała Witta przeprowadził tajne oględziny serca kompozytora w kościele Świętego Krzyża. Naukowcy nie otwierali hermetycznie zamkniętego słoja, aby nie narazić tkanki na kontakt z powietrzem i bakteriami. Badanie polegało na szczegółowej analizie makroskopowej i wykonaniu ponad 1000 zdjęć o wysokiej rozdzielczości. Serce oceniono jako znakomicie zachowane. Jest ono zanurzone w płynie o barwie ciemnego bursztynu – badania wizualne potwierdziły, że to najprawdopodobniej wysokoprocentowy koniak, który od 1849 roku doskonale utrwalił organ. Na powierzchni serca naukowcy dostrzegli białe, włókniste naloty oraz drobne guzki. Potwierdzają one z dużą pewnością, że Chopin cierpiał na przewlekłą gruźlicę, a bezpośrednią przyczyną śmierci było gruźlicze zapalenie osierdzia. Serce jest znacznie powiększone, co wskazuje na niewydolność krążeniowo-oddechową będącą wynikiem choroby płuc. Brakuje w nim niektórych struktur, co jest efektem sekcji zwłok wykonanej zaraz po śmierci artysty w Paryżu. Po zakończeniu oględzin słoik dodatkowo uszczelniono gorącym woskiem, aby zapobiec ewentualnemu parowaniu alkoholu w przyszłości. Kolejne takie badanie zaplanowano dopiero za 50 lat.
Chopin’s Heart
Mu Xin Art Museum
Wuzhen, Zhejiang Province, China
Duration: September 28, 2024 – February 5,
Sztuka widowiskowa
Oryginalny chiński musical „Chopin” (肖邦).
W 2010 roku z okazji dwusetnej rocznicy urodzin kompozytora w Chinach wystawiono musical „肖邦 (Xiāo Bāng)”, który łączył europejskie dziedzictwo z chińskimi elementami scenicznymi, współpracując przy tym z pianistą Li Yundim, zwycięzca Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego. To oryginalna chińska produkcja sceniczna inspirowana jego życiem, muzyką i relacją z George Sand. Musical łączył europejską muzykę romantyczną z nowoczesną estetyką teatru muzycznego w Chinach. Musical „Chopin” (肖邦) to sceniczne dzieło wyreżyserowane przez Narodowy Teatr Chiński z okazji 200. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina. Nie jest to musical w tradycyjnym sensie, ale hybrydowa forma łącząca dramat teatralny z występem fortepianowym na żywo.
Przedstawienie zostało zrealizowane w 2010 roku, w ramach chińsko-polskiej wymiany kulturalnej. Reżyserem był Wang Xiaoying, a autorem scenariusza Feng Daqing. Spektakl opowiada o życiu Chopina po opuszczeniu Polski, jego pobycie w Paryżu, karierze i miłościach.
Premiera: 11 czerwca 2010 roku w Teatrze Poly w Pekinie (jako finałowa produkcja sezonu „Wiosna w Narodowym Teatrze”).
Forma: To nie klasyczny broadwayowski musical z oryginalnymi piosenkami, lecz muzyczna sztuka (音乐话剧 / music drama) — połączenie dramatu aktorskiego z licznymi fragmentami utworów Chopina (granych na żywo na fortepianie). Skupia się na życiu, miłości i twórczości kompozytora.
Teatr Poly (chińska nazwa: 保利剧院), którego pełna nazwa to Beijing Poly Plaza International Theatre. Budynek ma powierzchnię 7500 m², a jego widownia może pomieścić około 1500 widzów. Został zaprojektowany przez brytyjską firmę TT International Stage Designing. Scena wyposażona jest w zaawansowane systemy oświetleniowe, nagłośnieniowe oraz ruchomą scenę obrotową, która może pomieścić do 90 wykonawców jednocześnie.
Beijing Poly Theatre
Address : 14, Dongzhimen St. Dongcheng District, Beijing, Chiny
Bardzo ciekawy artykuł z chińskiej gazety Beijing Morning Post o tym przestawieniu: (tłumaczenie maszynowe z języka chińskiego)
„Li Yundi dołącza do musicalu „Chopin”, Yu Yang gra Mistrza”
Źródło: Beijing Morning Post
Autor: Li Cheng 28.09.2012
Ten rok jest „Rokiem Chopina”, a koncerty chopinowskie często odbywają się w pekińskich salach koncertowych i teatrach. Zdecydowana większość z nich to jednak musicale chopinowskie. Nadchodzący „dramat muzyczny” Chińskiego Teatru Narodowego „Chopin”, który będzie wystawiany w Teatrze Poly od 11 do 20 czerwca, należy zaliczyć do kategorii „alternatywnego” Chopina. Spektakl ten, z „zabawną interpretacją” Wang Xiaoying i „aktorską grą” Li Yundi, zaprezentuje wielowymiarowe spojrzenie na Chopina jako pianistę związanego z losem narodu i jego integralnością, ukazując historię życia Chopina i jego wspólny rozwój artystyczny. Wang Xiaoying powiedział: „Po obejrzeniu sztuki i spojrzeniu wstecz, odkryjecie, że lepiej rozumiecie muzykę Chopina”. Wang Xiaoying, będący wielkim finałem festiwalu „National Theatre of China Spring” w 2010 roku i jedyną premierą, uważa „Chopina” za siostrzany utwór do wyreżyserowanej przez siebie „Jane Eyre”. Wyjaśnił, że dramat muzyczny różni się od musicalu. Ta sztuka, opowiadająca historię życia Chopina, zawiera trzy kompletne dzieła Chopina – Nokturn, Mazurek i Wielkiego Poloneza. Muzykę można uznać za „duszę” sztuki, unikalną „postać”. Zauważył: „Chiny mają wielkie szczęście, że mają światowej klasy „reprezentanta” Chopina, takiego jak Li Yundi, dlatego zaprosiliśmy go do „zagrania” Chopina w sztuce”. W dramacie muzycznym *Chopin* Yu Yang gra Chopina, a Li Yundi i młody polski pianista Nikodem Uczecchowski na zmianę wykonują partie fortepianowe Chopina. Uczecchowski gra pierwsze siedem aktów, a Li Yundi trzy ostatnie. Yu Yang powiedział: „Tym razem czułem dużą presję, grając Chopina. Presja ta wynikała głównie z kompozycji muzycznych Chopina. Napięcie i emocje wyrażane przez muzykę Chopina są zbyt wielkie i zbyt ciężkie w kontraście do jego delikatnej presji”. Li Yundi miał inne odczucia: „Nie mam żadnego wykształcenia teatralnego, więc nie będę odgrywał żadnej postaci ani nie będę odgrywał żadnej roli. Po prostu wykorzystam swoje mocne strony. Ale bardzo się cieszę, że mogę mieć bliski kontakt z aktorami podczas występów. Naprawdę chcę zrozumieć proces prób i stan aktorski. Chociaż różne zawody są jak różne światy, sztuka jest ze sobą powiązana. Ich występy wpłyną na moje późniejsze wykonanie muzyki Chopina, a moje na ich występy. To ciekawa próba, więc czemu nie!”
Muzyka rozrywkowa i Chopin
„November’s Chopin” to szósty album studyjny tajwańskiego artysty Jaya Chou. Został wydany 1 listopada 2005 roku nakładem Alfa Music i Sony BMG. Płyta R&B i pop, z elementami soft rocka. Tytuł albumu stanowi hołd dla polskiego kompozytora i pianisty Fryderyka Chopina, którym Chou inspirował się od dzieciństwa. Album spotkał się z pozytywnymi recenzjami krytyków muzycznych po premierze. Na Tajwanie przez kilka tygodni utrzymywał się na pierwszym miejscu listy przebojów G-Music i był najlepiej sprzedającym się albumem roku, ze sprzedażą przekraczającą 280 000 egzemplarzy. Chińskie Stowarzyszenie Wymiany Muzyków uznało płytę za jeden z 10 najlepszych albumów 2005 roku.
Chińskie polonika
Michał Boym (1612 – 1659) XVII-wieczny polski jezuita, misjonarz i naukowiec, nazywany „polskim Marco Polo”, autor dzieła Flora Sinensis.
Michał Boym to wybitny polski podróżnik, jezuicki misjonarz, przyrodnik i kartograf, urodzony w rodzinie szlacheckiej. Był niestrudzonym badaczem – orientalistą, jednym z pierwszych europejskich sinologów, dzięki czemu stała się ona profesjonalnie uprawianą dyscypliną naukową. Swoją wiedzę zdobywał głównie w trakcie dwóch długich wypraw do Chin w latach 1643-1652 oraz 1657-1659, dlatego jest nazywany „polskim Marco Polo”. W trakcie pobytu w tym kraju zgłębiał także i popularyzował w Europie osiągnięcia medycy chińskiej, dotychczas mało znanej na naszym kontynencie. Do jego największych osiągnięć należy zaliczyć między innymi opracowanie jednej z pierwszych europejskich map Chin, a także atlasu Chin, pierwszego słownika języka chińskiego oraz wielu opisów fauny i flory (nie tylko azjatyckiej, ale także afrykańskiej), nieznanej współczesnej Europie.
Ludwik Rajchman (1881–1965) to wybitny polski bakteriolog, lekarz i działacz społeczny, którego działalność wywarła ogromny wpływ na międzynarodowe zdrowie publiczne i opiekę nad dziećmi.
Współzałożyciel i twórca UNICEF: W 1946 roku, po II wojnie światowej, Rajchman zaproponował utworzenie Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci (UNICEF). Był inicjatorem tej organizacji, mającej na celu pomoc dzieciom zniszczonej wojną Europy, i pełnił funkcję jej pierwszego przewodniczącego w latach 1946–1950.
W 1929 i 1930–1931 przebywał w Chinach jako doradca medyczny Czang Kaj-szeka. W latach 30. XX wieku przebywał w Chinach, gdzie pełnił funkcję doradcy medycznego i eksperta rządu chińskiego oraz współpracował także z Song Ziwenem. Pomagał w reorganizacji chińskiej służby zdrowia i walce z epidemiami gdzie był współorganizatorem Komisji Epidemiologicznej Ligi Narodów. W latach 1920–1921 był pierwszym dyrektorem Sekcji Zdrowia Ligi Narodów, gdzie promował międzynarodowe standardy medyczne.. Polska działalność: W 1918 roku wrócił do Polski i założył Państwowy Zakład Higieny, którego został pierwszym dyrektorem. Ludwik Rajchman był nazywany „Polakiem na międzynarodowym posterunku”, a jego praca połączyła naukę z dyplomacją humanitarną.
Harbin to „polskie” miasto w północno-wschodnich Chinach, w Mandżurii, stolica prowincji Heilongjiang, założone w 1898 w czasie budowy Kolei Wschodniochińskiej przez Adama Szydłowskiego.
Polacy w Harbinie
W Harbinie osiedlali się Polacy zatrudnieni przy budowie, a następnie przy eksploatacji Kolei Wschodniochińskiej. W pierwszych latach było ich 7–10 tys., a liczba ta powiększyła się po rewolucji bolszewickiej w Rosji. Pod koniec lutego 1920 z ocalałych żołnierzy wojsk polskich we Wschodniej Rosji sformowano w mieście Odrębny Batalion Piechoty pod dowództwem kpt. Józefa Werobeja oraz Legię Oficerską i dwa mniejsze pododdziały. W przededniu ewakuacji do Polski liczyły one około 850 żołnierzy.
W latach 1920–1941 głównie na potrzeby miejscowej Polonii otwarty był konsulat Rzeczypospolitej Polskiej, działały dwa kościoły, a także kilka polskich szkół, z których najbardziej znane było Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza (1915–49). Polacy w Harbinie mieli także swoje kluby sportowe, organizacje społeczne, w tym Stowarzyszenie „Gospoda Polska”. Ukazywały się polskie gazety, m.in.: „Tygodnik Polski”, „Listy Polskie z Dalekiego Wschodu” i „Polski Kurier Wieczorny Dalekiego Wschodu”. Atmosferę i życie grupy polskiej w tamtych latach opisywał urodzony w Harbinie Jan Solecki, późniejszy profesor Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver. Wspominał on o niezwykłym przywiązaniu do Polski polskiej młodzieży tam wychowanej, choć większość tej młodzieży nigdy ani Polski nie widziała, ani jej nie znała. W swoich wspomnieniach podkreślał wyjątkowość faktu, że kolonia polska w Harbinie wydała całą grupę młodych Polaków, którzy zgłosili się w 1943 roku na ochotnika do wojska polskiego na Bliskim Wschodzie, brali udział w walkach pod Tobrukiem, we Włoszech, a nawet w lotach nad powstańczą Warszawą (Antoni Kajdewicz). Wielu z nich zdobyło wysokie odznaczenia wojskowe za postawę i czyny bojowe.
W 1937 po zawarciu przez Rosję umowy z Chinami, według której na Kolei Wschodniochińskiej mogli pracować tylko obywatele tych krajów, Polacy zaczęli opuszczać miasto. W latach 30. było ich tam ok. 1,5 tys. Po zajęciu Dongbei przez Armię Czerwoną w 1945 część Polaków została wywieziona do sowieckich łagrów. Po ustanowieniu w 1949 Chińskiej Republiki Ludowej, w skład której weszła Mandżuria i Harbin, postanowiono o przesiedleniu Polaków. Tego roku repatriowało się z miasta i okolic 807 osób. Z pozostałych ok. 450 osób większość opuściła Chiny w latach 50. i 60. Był wśród nich między innymi absolwent Politechniki Harbińskiej Edward Kajdański, później dyplomata i pisarz, popularyzator wiedzy o Chinach w Polsce. W 1963 rozwiązano Zrzeszenie Obywateli Polskich w Chinach, które liczyło wówczas już tylko 18 członków.
W czasie rewolucji kulturalnej (1966–1976) ofiarą hunwejbinów padł cmentarz, na którym spoczywali Polacy. Dziś na jego miejscu jest park kultury z diabelskim młynem. Część grobów przeniesiono na prawosławny cmentarz Huangshan (皇山) w odległości 20 km pod miastem. Jedną z ostatnich pamiątek po Polakach jest w Harbinie kolejowy most przez rzekę Sungari, zbudowany w okresie, kiedy całą Koleją Wschodniochińską kierował inż. Stanisław Kierbedź, bratanek twórcy słynnego mostu w Warszawie. Zachował się także dawny kościół św. Stanisława i budynek fabryki papierosów spółki Synowie A. Łopato założonej przez trockiego Karaima, Eliasza Łopatę[6].
Ostatnim przedstawicielem przedwojennego pokolenia Polonii harbińskiej był urodzony w 1916 Edward Stokalski, który w roku 1993 wyjechał do Polski, w której nigdy przedtem nie był. Niedługo po przyjeździe do Polski zmarł.
Znani harbińczycy:
Danuta Hryniewicz – Polka, doktor nauk weterynaryjnych, hodowczyni polskich owczarków nizinnych.
Witold Gerutto – Polak, lekkoatleta i olimpijczyk.
Edward Kajdański – Polak, wybitny polski pisarz, dziennikarz i dyplomata urodzony w Harbinie, autor licznych prac o historii i kulturze Chin.
Sergiusz Sachno – Polak, fotograf.
Anna Skoczylas i Janusz Panak
Łódź, maj 2026
